Ekologiczne warzywa - nic prostszego !

1. Wstęp

         AGROTUNEL ogrodowy z pokryciem poliwęglanowym lub foliowym jest doskonałym miejscem do produkcji warzyw. Jeśli chcemy  na wiosnę mieć dojrzałe, ekologiczne, dobre warzywa, możemy zacząć je sadzić właśnie w tunelu. Dzięki temu możemy zachwycać się ich smakiem nawet cały rok. Zaletą korzystania z tej możliwości jest to iż są one naturalne, nawożone taką ziemią i preparatami jakie sami wybierzemy. Wiemy wówczas co jemy i nie mamy obaw o to że nasze warzywa są pryskane środkami chemicznymi. AGROTUNEL ma bardzo dobre warunki aby uprawiać tam pomidory, ogórki, paprykę, cebulę. Kiedy pogoda w ogrodzie nie dopisuje, w AGROTUNELU bez problemu otrzymamy piękne warzywa i zioła na nasz stół.

Fot. 1. AGROTUNEL  „w czterech porach roku” - doskonale    wkomponowany w  uroczy ogród w Leżajsku, woj. podkarpackie.

 Nie ma jak świeże, ekologiczne warzywa z własnego ogródka, dlatego warto pokusić się o przeznaczenie jakiejś części ogrodu na uprawę warzyw np. pomidorów. Pomidor to warzywo numer jeden na całym świecie. Rocznie uprawia się go około miliona ton. Jego walory smakowe są nie do przecenienia. Warto wiedzieć, że pomidory najlepiej rosną w tunelach bądź szklarniach, gdzie nie są narażone na nagłe zmiany temperatury. Pamiętajmy też, że pomidory nie znoszą wiatru i należy dość często podlewać. Warto więc znaleźć dla nich miejsce w ogrodzie, najlepszym rozwiązaniem jest nowoczesny i designerski AGROTUNEL z pokryciem poliwęglanowym lub foliowym.   

2. Jakie stanowisko dla pomidorów

Pomidory lubią stanowisko dobrze nasłonecznione, osłonięte od wiatru, np. w AGROTUNELACH, pod żywopłotem, obok wysokiej fasoli czy kukurydzy, przy murze. Dobrze rosną na glebie o średniej zawartości próchnicy, o odczynie obojętnym do lekko kwaśnego. Przed sadzeniem można ją wymieszać z kompostem. Dobrze jest też zastosować obornik, ale w roku poprzedzającym uprawę tych warzyw. Zamiast nawozów organicznych, glebę można zasilić wieloskładnikowym nawozem mineralnym. Należy go wymieszać z wierzchnią warstwą gruntu (10-20 cm). Zagon pod pomidory należy spulchnić na głębokość ok. 20 cm, w celu napowietrzenia gleby. Pomidory sadzimy w dużych odstępach, można więc  przygotować w taki sposób tylko dołki pod pojedyncze rośliny.

3. Sadzenie pomidorów

Pomidory to warzywa pochodzące z cieplejszej niż nasza strefy klimatycznej i w Polsce wysiane wiosną do gruntu nie zdążyłyby w odpowiedniej porze wydać owoców. Żeby przyspieszyć cykl wegetacyjny, sadzi się rozsadę, którą należy przygotowywać od lutego w ciepłym inspekcie lub w domu na parapecie. Gotowe sadzonki pomidorów można kupić w sklepach ogrodniczych lub szkółkach, co daje gwarancję ich odpowiedniej jakości i zdrowia. Należy wybierać rośliny o grubych

i mocnych pędach, ze zdrowymi, nieprzesuszonymi korzeniami. Pomidory są bardzo wrażliwe na przymrozki, dlatego bezpiecznie jest wysadzać rozsadę do gruntu po 15 maja, kiedy gleba jest już dobrze ogrzana (w AGROTUNELU – pod koniec kwietnia). Sadzimy dość głęboko, tak żeby najniższe liście znalazły się na poziomie gleby – wtedy roślina w dolnej części łodygi wypuści nowe korzenie, dzięki czemu będzie mogła lepiej pobierać z ziemi wodę i sole mineralne.

4. Pielęgnacja krzewów pomidorów

Pomidory wymagają obfitego podlewania, jednak nie lubią bezpośredniego polewania wodą liści, ani zbyt dużej wilgoci w powietrzu (na zdjęciu obok podpowiadamy jak pomysłowo zasilać system korzeniowy wodą) pomidory uprawiane w AGROTUNELACH należy wietrzyć. Optymalna temperatura do wzrostu tych warzyw wynosi 22-27 st. Celsjusza.

   Pomidory to rośliny obcopylne. Jeśli uprawiamy je w tunelu czy szklarni, codziennie otwieramy osłony, żeby dać możliwość pracy owadom zapylającym, możemy też sami potrząsać kwiatami, żeby pyłek uniósł się w powietrze, lub przenosić pędzelkiem pyłek z jednej rośliny na drugą. W miarę wzrostu pędów usuwamy dolne liście, zwłaszcza gdy pojawią się na nich jakiekolwiek plamy lub przebarwienia. Kiedy owoce są już dobrze ukształtowane, możemy usunąć osłaniające je liście, żeby dotarło do nich więcej słońca, bez którego te warzywa nie nabiorą smaku i aromatu. Pomidory są wrażliwe na wiele chorób, zwłaszcza grzybowych. Profilaktycznie można je co tydzień opryskiwać wywarem z czosnku (główkę posiekanego czosnku powoli gotować około 20 min w 1 l wody), a w czasie owocowania mlekiem rozcieńczonym wodą (1:4). Pomidory lubią towarzystwo pietruszki, czosnku i aksamitek,  nie lubią natomiast sąsiedztwa kopru, kalarepy i rzodkiewek.

5. Usuwanie liści

Przeprowadza się je w celu poprawienia zdrowotności roślin i — często przy nadmiarze gron — dla lepszego ich doświetlenia. Najpierw trzeba się pozbyć wszystkich liści porażonych, szczególnie gdy nie możemy zapewnić optymalnych warunków uprawowych, na przykład panuje wysoka wilgotność powietrza oraz niższa od optymalnej temperatura powietrza i podłoża. Przy silnym wzroście wegetatywnym, nadmiernym rozbudowaniu części nadziemnej rośliny, zwłaszcza we wczesnych nasadzeniach i przy dużym zagęszczeniu uprawy, wskazane jest przerzedzenie liści — usunięcie pojedynczych, środkowych, rosnących między gronami. Nie powinno się natomiast skracać liści przez obcinanie ich części wierzchołkowej. W miarę dorastania owoców przerzedza się liście pod gronem (pozostawiając jeden lub dwa). Zabieg ten wykonuje się, gdy pomidory w gronie są wyrośnięte. Przy zbyt wczesnym jego przeprowadzeniu nie wszystkie owoce dorastają, jednak przyspieszone jest ich dojrzewanie — dlatego wielu producentów decyduje się na wcześniejsze usunięcie liści pod pierwszymi gronami (kosztem wielkości plonu przyspiesza się plonowanie). Jednorazowo usuwa się maksymalnie 1–3 liści na roślinie, a przy dłużej trwającej słonecznej pogodzie nie więcej niż 1, 2. Pozbawienie pomidorów większej liczby liści prowadzi do zaburzeń

w pobieraniu wody i często jest przyczyną pękania owoców po zbiorze. Minimalna liczba liści, którą pozostawia się na początku uprawy tradycyjnej i w produkcji przedłużonej, wynosi 15–18 sztuk na roślinie, po ogłowieniu pomidorów — do 10 sztuk. 

6. Usuwanie nadmiaru kwiatów w gronach

Zabieg ten, określany także jako regulowanie gron, wykonuje się

w uzasadnionych przypadkach: - w każdym kwitnącym gronie, gdy jest ono nadmiernie rozbudowane i ma zbyt dużą dla określonej odmiany liczbę zawiązków;

- w poszczególnych gronach w celu uzyskania wyrównanych, jednakowej wielkości owoców (u pomidorów mięsistych pozostawia się po 1–5 owoców w gronie);

-u odmian średnioowocowych, przy nadmiernie rozbudowanych kwiatostanach, należy usuwać ich część wierzchołkową. Przerzedzanie gron polega na usuwaniu kwiatów nieprawidłowo wykształconych, najczęściej staśmionych, zwykle pierwszych w kwiatostanach, szczególnie często powstających u odmian mięsistych. Zabieg ten przeprowadza się we wczesnych stadiach wzrostu, kiedy owoce są wielkości ziaren grochu. Rezygnacja z regulowania gron powoduje nierównomierne dorastanie owoców, zazwyczaj 1, 2 pozostają niedorośnięte.

7. Zapylanie kwiatów

Zawiązywanie owoców pomidorów następuje wskutek zapylenia rozwiniętych, pylących kwiatów lub potraktowania ich substancjami wzrostowymi (hormonizacji). Optymalna temperatura powinna wówczas wynosić 20–27°C. Poniżej 15°C i powyżej 30°C pyłek nie kiełkuje. Przyczyną wytworzenia niewystarczającej do zapylenia kwiatów ilości pyłku może być również duża różnica temperatury między dniem

a nocą. Na skuteczność zapylenia ujemnie wpływa też niska lub zbyt wysoka wilgotność względna powietrza — gdy jej wartość spada poniżej 50% następuje wysychanie pyłku, gdy wzrasta powyżej 70% — zlepianie się (nie może się on wówczas osypać). Nadmierna zawartość azotu w podłożu, przy niewystarczającej ilości fosforu, również wpływa na obniżenie ilości wytworzonego pyłku. Gdy nie następuje zapylenie (szczególnie przy niskiej temperaturze), w gronach mogą powstać owoce naturalnie partenokarpiczne, które pozostają w fazie niewielkiego zawiązku albo bardzo małego owocu (określane bywają również jako owoce siedzące) i utrzymują się na roślinach do końca owocowania grona.

Dla poprawienia zawiązywania owoców po zapyleniu kwiatów (niezależnie od tego, czy było ono naturalne, czy sztuczne), aby ułatwić kiełkowanie pyłku, powinno się zwiększyć wilgotność powietrza. W okresie kwitnienia pomidorów przy temperaturze znacznie przekraczającej optymalną wytwarza się niedostateczna dla prawidłowego zapylenia ilość pyłku (niewystarczająca nawet przy zapylaniu kwiatów przez trzmiele). Celowe jest wówczas obniżanie temperatury wewnątrz szklarni czy tuneli (np. poprzez zakładanie cieniówek dobrze przepuszczających promieniowanie UV).

Do zapylania kwiatów pomidorów uprawianych pod osłonami, a zwłaszcza

w szklarniach, coraz częściej wykorzystywane są trzmiele. Zwiększa to stopień zawiązywania owoców (niezależnie od warunków panujących w tunelu) i poprawienie ich jakości — mniej jest karbowanych, są lepiej wypełnione, twarde,

z mniejszą ilością pustych przestrzeni wewnątrz.

Trzmiele wprowadza się do obiektów w czasie otwierania się pierwszych kwiatów pomidorów. Aby osiągnąć dobra aktywność zapylającą trzmieli, trzeba regularnie kontrolować ule i sprawdzać żywotność tych owadów. Potrzebę uzupełnienia liczby aktywnych trzmieli w obiekcie określa się na podstawie procentu zapylonych kwiatów — gdy spada on poniżej 95%, wymagane jest uzupełnienie populacji owadów. Wstawia się wówczas tak zwane ule pomocnicze. Skuteczność zapylania przez trzmiele zależy od stopnia rozwinięcia kwiatów i aktywności tych owadów (terminowego uzupełniania ich rodzin). Zapylenie nie następuje, gdy kwiaty są zamknięte, lub za mała jest ilość pyłku, czy nie ma warunków do jego kiełkowania.

Bardzo często — pomimo dobrego zapylenia — naturalnego (przez trzmiele) lub sztucznego (przy użyciu wibratora) zapylone kwiaty i zawiązki opadają. Najczęściej spowodowane jest to słabą intensywnością światła i nieprawidłowym odżywieniem roślin. Zjawisko to może występować przy: l niedostatecznym odżywieniu roślin manganem i borem (najczęściej przy wysokiej wartości pH); l niedoborze potasu (na początku plonowania roślin); l niedoborze fosforu (faktycznym lub pozornym spowodowanym niską temperaturą); l nadmiarze azotu w podłożu.

Niedostrzeganą często przyczyną osłabienia kwitnienia i braku wyrównania owoców jest nadmierne obciążenie roślin owocami.

8. Ogławianie

Pomidory ogławia się (czyli usuwa wierzchołek pędu głównego) pozostawiając dwa do trzech liści nad ostatnim rozwiniętym kwiatostanem. Większą liczbę liści nad ostatnim gronem pozostawia się u odmian wrażliwych na pękanie owoców oraz u wytwarzających wierzchołek o małych, delikatnych liściach. Wiosną pomidory ogławia się na około 7 tygodni przed planowanym zakończeniem uprawy, a w tunelach najczęściej między 15 a 20 maja, w produkcji jesiennej — na około 8 tygodni (zwykle między 15 a 25 września), w cyklu przedłużonym zwykle na 7–8 tygodni przed jego końcem. Gdy planujemy wcześniejsze zakończenie uprawy przedłużonej (przed końcem października), ogławianie należy zakończyć do 20 sierpnia. Przy zbyt późnym wykonaniu tego zabiegu nie będą dorastać wszystkie zawiązane na roślinach owoce. Decydujący wpływ na termin ogławiania w jesiennej i przedłużonej uprawie pomidorów ma przebieg pogody, przede wszystkim ilość i natężenie światła.

9. Przykładowe odmiany pomidorów do uprawy w ogrodzie

Malinowy Bawole Serce – późna, wysoka, wymagająca podpór, o bardzo dużych, mięsistych owocach w kształcie serca.

Malinowy Warszawski – wczesna, wysoka, wymagająca podpór, o dużych, mięsistych, okrągłych owocach.

Baron – średnio wczesna, wysoka, wymagająca podpór, o dużych, kulistych owocach.

Krakus – średnio późna, wysoka, wymagająca podpór, o dużych, kulistych owocach.

Jawor – wczesna, karłowa, o średniej wielkości, kulistych owocach.

Sejko – wczesna, karłowa, bardzo plenna, o niedużych podłużnych owocach.

Koralik – średnio wczesna, krzewiasta, ale wymagająca palikowania, bardzo plenna, o gronach maleńkich, kulistych owoców.

10. Gatunki roślin szklarniowych

 W AGROTUNELU z pokryciem poliwęglanowym można wyprodukować wiele różnych gatunków warzyw i roślin, wszystko zależy od tego, co chcemy wyhodować. Możemy mieć rośliny kwiatowe które będą zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Przywiezione z różnych zakątków i zasadzone w swoim AGROTUNELU, stanowić będą doskonały prywatny ogródek. Rośliny można podzielić na jednoroczne, wieloroczne oraz byliny. Wszystkie te gatunki możemy posadzić w tunelu (wyprodukowanym przez firmę GRT ENGINEERING). Trzeba tylko pamiętać, że każda z nich potrzebuje innej pielęgnacji. Możemy mieć także rośliny egzotyczne, małe krzewy, takie aby zmieściły się do naszego AGROTUNELU. Dzięki temu stworzymy cudowny ogród pod dachem który będzie można podziwiać cały rok. Innymi gatunkami roślin jakie można wyhodować w tunelu z poliwęglanu lub folii są rośliny ciepłolubne które nie lubią zimy, dlatego przynosi się je z ogrodu do tuneli by dojrzały. Ostatnia grupę stanowią owoce oraz najpopularniejszą grupę uprawianą w tunelach -warzywa.

W uprawie w przydomowym tunelu najlepsze są odmiany pomidorów wysoko rosnące, podwieszone na linkach o wysokości około 1,5 m (linki należy przygotować tuż przed posadzeniem sadzonek). W miarę wzrostu rośliny podwiązujemy ją coraz wyżej. Te odmiany prowadzimy na jeden pęd – usuwamy wszystkie pędy boczne, gdy tylko się pojawią. Po wytworzeniu trzech-czterech kwiatostanów roślinę ogławiamy, czyli usuwamy wierzchołek głównego pędu. Tak uprawiane pomidory szybciej dojrzewają i dają dużo wielkich owoców. Pomidory wysoko rosnące sadzimy

w rzędach co 70 cm, a w rzędzie w odległości 50-60 cm.

Pomidory krzaczaste osiągają wysokość 40-50 cm. Są proste w uprawie, nie wymagają usuwania pędów bocznych, ale łatwiej ulegają zakażeniom chorobami grzybowymi i dają mniejsze owoce. Sadzimy je w rozstawie 50 x 50 cm.

11. Pomidory w kuchni !

Pomidory są świetnym składnikiem każdej diety. Mają małą wartość energetyczną i niską zawartość białka, ale są bogatym źródłem witamin i soli mineralnych. Piękny kolor zawdzięczają karotenoidom, naturalnym barwnikom roślinnym, będącym prowitaminami A. Wśród nich aż 83 proc. stanowi czerwony likopen. Jest to aktywny przeciwutleniacz, związek szczególnie cenny dla zdrowia człowieka, gdyż wykazuje działanie hamujące rozwój komórek rakowych chroniące przed zawałem serca. Owoce zawierają duże ilości witamin C oraz B1 i B2. Pomidory są dobrym źródłem soli mineralnych, szczególnie potasu, wapnia, fosforu, magnezu i żelaza.